Cztery rzeczy, które zniknęły z naszych miast

… a których braku możesz nawet nie zauważyć.
Do czasu, kiedy nagle nie okaże się, że jeden z tych reliktów bardzo by Ci się przydał, a jak na złość żadnego nie ma w okolicy :)

budka-telefoniczna
Zdjęcie: Grzexs 

Budki telefoniczne

W czasach, kiedy telefon (albo i dwa…) mamy zawsze przy sobie, kiedy wiele spraw możemy załatwić przez wiadomość, Skype, Facebooka, prywatne telefony stacjonarne powoli tracą sens. Ostatnią ostoją są chyba jeszcze telefony w firmach. Ale wszystkie inne? Znikają w zastraszającym tempie. W wieku polskich miastach nie ma już ani jednej!

Choć te nasze, często zdewastowane i brudne, nie były tak kultowe jak np. te Londyńskie, to i tak wiele osób żegna je z żalem. Zobaczcie na przykład, jakim zainteresowaniem cieszy się uratowana w ostatniej chwili budka z Olsztyna.

Osobiście nie miałam zbyt wiele do czynienia z budkami, nie pamiętam nawet sytuacji w której faktycznie bym z którejś korzystała (choć korzystałam na pewno). Być może dlatego, że rozmów przez telefon nie znosiłam od zawsze i nie znoszę nadal :) A budki telefoniczne kojarzą mi się przede wszystkim z kartami, których niewielką kolekcję mam gdzieś jeszcze upchniętą w dawnym pokoju.

Gdzie szukać ostatnich przedstawicieli tego ginącego gatunku? Pojedyncze sztuki uchowały się jeszcze w placówkach typu szpitale czy więzienia. Najbardziej znane są chyba te związane z akcją Telefon do mamy.

Zobaczcie jak budki szukał pan Chajzer :)

skrzynka_pocztowa

Skrzynki pocztowe

Jak powiedział ostatnio syn szefa: Srsly? To ktoś jeszcze chodzi na pocztę? Przecież jest Snapchat!

O ile budki telefoniczne faktycznie na niewiele już się większości z nas przydadzą, o tyle ludzie listy piszą wciąż. Pamiętam że jeszcze rok czy dwa lata temu miałam jakąś drobnostkę do wysłania, kartkę do Babci, czy coś. Skrzynek na ulicach – niet. Znaczków w kiosku – niet. Jak żyć? Wiele skrzynek, które były w danym miejscu „od zawsze” teraz zostało już tylko w naszej pamięci.

Czy słusznie? Trudno powiedzieć. Pracując w bardzo papierochłonnym typie firmy (kancelaria prawna) jestem na poczcie praktycznie codziennie, i sama się dziwię jak ogromne potrafią być kolejki. Z drugiej strony, poczta sama robi co może, żeby te kolejki utrzymać. Świadomi bogatej historii spóźnionych, zniszczonych, zagubionych przesyłek rzadko kiedy decydujemy się na wysłanie ważnego listu zwykłym, nigdzie nie rejestrowanym listem. Szczególnie w komunikacji z wszelkimi sądami czy urzędami fizyczne, papierowe potwierdzenie nadania może uratować nam tyłek. I tu żadna skrzynka pocztowa nie pomoże, musimy osobiście pofatygować się do okienka.

W każdym razie, swojskie czerwone skrzynki bez większego echa znikają z miejskiego krajobrazu. Jeszcze trochę i będziemy oglądać je tylko w muzeach :)

kawiarenka_internetowa
Zdjęcie: Rob Fahey

Kawiarenki internetowe

Ileż to razy ratowały życie! Od pilnego znalezienia dentysty w zupełnie obcym mieście, przez uzupełnienie informacji do rekrutacji na studia, kontakt ze znajomymi podczas wyjazdów, po zwykłe radzenie sobie z nudą gdy mama dała szlaban na komputer :)

Pamiętam, jak kiedyś przeczytałam gdzieś o pierwszej takiej kawiarence w Londynie. W czasach, kiedy już jeden komputer na rodzinę to było coś, a internet dowozili w beczkach, wydawało się to naprawdę wyjątkowym, innowacyjnym pomysłem. Na miarę bogatego zachodu. Ani się człowiek obejrzał, a dotarły i do nas, nawet do małych miasteczek. A może przede wszystkim? W końcu to właśnie z dala od dużych miast były problemy z zasięgiem i np. niektórzy z moich znajomych długo nie mieli możliwości podłączenia internetu w domu.

Czas w kawiarenkach, choć ściśle odliczony, był przynajmniej do ostatniej minuty nasz. Nie było brata, który stoi nad głową, żaden rodzic nie oceniał czy robimy coś przydatnego czy klikamy w jakieś głupoty. Nikt nie wyrywał myszki przed czasem mówiąc, że już wystarczy. Chyba każdy posiadacz rodzeństwa zrozumie o czym mówię :)

Z drugiej strony, każdy bywalec zna też drugą stronę tych kawiarenek, czyli gęsto upchane stanowiska przy których trudno o jakąkolwiek prywatność, stary i powolny sprzęt, siedlisko wirusów (komputerowych) i bakterii (ludzkich). A przede wszystkim – to okropne uczucie, kiedy usiadło się do komputera po kimś komu mocno pociły się ręce…

kiosk
Zdjęcie: Artur Andrzej

Kioski

Może nie znikają w takim tempie jak trzy wcześniejsze przykłady, ale zjawisko widać już od kilku lat. I o ile w niektórych okolicach nadal ustawione są gęsto (np. aż trzy kioski przy skrzyżowaniu Grunwaldzkiej z Miszewskiego i Do Studzienki), tak w niektórych miejscach można długo szukać.

Już chciałam napisać, że w właściwie nic w nich nie kupuję, ale właśnie zdałam sobie sprawę, że ostatnio korzystałam z nich całkiem często. Choć należę do tych wygodnickich, którzy wolą duże zakupy w hipermarkecie niż codzienne bieganie po osiedlowych sklepikach, doceniam to jak bliskość kiosku ułatwia życie, szczególnie w awaryjnych przypadkach typu wyczerpana bateria w rowerowej lampce czy dziura w rajstopach.

Znikają i będą znikać dalej. Gazet kupuje się coraz mniej, bilety są w automatach i aplikacjach, z brakiem innych drobiazgów jakoś będziemy musieli sobie poradzić. Szczególnie o tej porze roku, widząc jak pracownicy kiosków ubrani w trzy swetry marzną nad gorącą herbatą, życzyłabym im bardziej przyjaznych warunków pracy.

Osobną kwestią jest estetyka tych budek. Wiele jest już starych, regularnie dewastowanych, i pod tym względem ich brak wpłynie wręcz pozytywnie na miejski krajobraz. Zapewne większość z nas ma w okolicy jakąś pustą, niszczejącą pokioskową budę. A wysiłki miast starających się jakoś ujednolicić wygląd kiosków mogą jeszcze przyspieszyć ich wymarcie – przykładowo, wprowadzony przez Gdynię obowiązek przebudowy kiosku wymaga wyłożenia przez jego właściciela kilkudziesięciu tysięcy złotych, na co wielu osób zwyczajnie nie stać.

W ramach punktu piątego chciałam wpisać śnieg, ale stwierdziłam że sezon dopiero przed nami. Może w tym roku sypnie na tyle porządnie, żeby ulepić jakiegoś bałwana :)

Co zniknie następne?

Ja najchętniej zniknęłabym podziemne przejścia dla pieszych :)

  • Nie wiem czemu, ale w ogóle nie wyświetlają mi się u Ciebie na blogu zdjęcia :(

    • Kurczę, nadal? Myślałam, że ten problem już zniknął :(

      • O, teraz są! :D

        A właśnie, bo w końcu nie napisałam wcześniej – że masz totalną rację, zupełnie zniknęły z miast kawiarenki internetowe! I stało się to tak cichaczem, ale chyba nikt po nich nie płakał… Teraz miasta inwestują w strefy z darmowym Wi-Fi.

  • Piotr Pluta

    Akurat podziemne przejścia dla pieszych zwiększają bezpieczeństwo i pomimo, że muszą zając trochę miejsca (schody) i zazwyczaj nie są zbyt estetyczne, to są przede wszystkim bezpieczne i dla pieszych i dla samochodów (bo nie tamuja ruchu) i jest ich w Polsce o wiele za mało. Też jestem z Gdańska i np. przy/pod przystankiem Jaśkowa Dolina już dawno miało być zrobione takie przejście, ale przecież co to za różnica dla władz miasta ile osób zostanie potrąconych na takim zwykłym przejściu.

    • Zwiększają bezpieczeństwo? Zwiększają wygodę kierowców, to na pewno. Ale niestety, najwyższy czas aby kierowcy przestali uważać się za najważniejszą grupę w mieście, pod której potrzeby wszystko ma być projektowane :)
      Jestem zdecydowanym przeciwnikiem spychania pieszych pod ziemię. I nie, nie jest to bezpieczne rozwiązanie, wręcz przeciwnie – kierowcy jeszcze bardziej utwierdzają się w przekonaniu, że to oni są na tej drodze najważniejsi. I potem mamy to, o czym piszesz – dramatyczne statystyki potrąceń pieszych na pasach. NA PASACH, na których według polskich przepisów pieszy mają pierwszeństwo. A przypomnij m proszę, kto ich na tych pasach potrąca? Kosmici? Czy może jadący „szybko ale bezpiecznie” kierowcy?

      • Filip

        Przy obecnym (stale rosnącym) natężeniu ruchu chyba jednak wszyscy muszą zdobyć się na kompromisy. Dzięki temu, że piesi przejdą pod ulicą zwiększymy płynność ruchu. Każde ponowne rozpędzenie zatrzymanego pojazdu to przy okazji zwiększona emisja spalin. Mnie, jako pieszemu, korona z głowy nie spadnie, jeżeli przejdę się po schodach, ani też nie zbawi mnie jedna sekunda, gdy nie wymuszę, żeby kierowca rozpędzonego autobusu zatrzymał mi się przed pasami. Gdybyśmy się wszyscy wszyscy nauczyli współpracować, to wszystko przebiegałoby znacznie sprawniej.

        • Po pierwsze: takie skrzyżowanie w środku miasta nie jest po to, żeby się na nim rozpędzać :)
          Po drugie: póki jesteś młody i zdrowy, pewnie, przejście podziemne nie przeszkadza tak bardzo. Ale sama doświadczyłam sytuacji, kiedy nawet nieduże schody to wyzwanie na miarę przebiegnięcia maratonu. Co z rodzicami dzieci w wózkach, osobami starszymi, chorymi, niepełnosprawnymi? Zabronimy im poruszać się po mieście? Wiecznie psujących się wind nawet nie biorę pod uwagę jako rozsądnego rozwiązania.
          Po trzecie: jak najbardziej jestem za kompromisem. Ale opcja „zbudujmy miasto pod potrzeby kierowców, olejmy resztę” nie brzmi mi jak kompromis.

          I powtórzę dla pewności: dopiero, kiedy piesi będą mogli czuć się bezpiecznie NA PASACH, na przejściach DLA PIESZYCH, dopiero kiedy będą mogli normalnie chodzić po chodnikach bez przeciskania się między parkującymi nielegalnie samochodami – dopiero wtedy będziemy mogli mówić o jakiejkolwiek współpracy czy kompromisie :)

          • Filip

            ad 1 – nie chodzi o rozpędzanie się do jakichś niebotycznych prędkości, tylko o utrzymanie ciągłości ruchu. Ekonomika, a przy tym „ekologiczność” jazdy, opiera się w głównej mierze na utrzymywaniu prędkości. Jeżeli narobimy zbyt dużo przejść, cały sznurek aut będzie się musiał częściej zatrzymywać i częściej ruszać, wypuszczając dodatkowe kłęby spalin. Piesi też będą stali, czekając na zielone światło – na niektórych skrzyżowaniach o skomplikowanym układzie nieraz po kilka minut.
            ad 2 – w wielu krajach funkcjonują całkiem nieźle schody ruchome, a dla wózków windy. Jak jest z ich awaryjnością? Nie wiem, nie sprawdzałem (rozumiem, że Ty zrobiłaś jakiś gruntowny research:)). Podejrzewam jednak, że dbają o nie służby miejskie, podobnie jak o kosze na śmieci i przystanki. Awarie można zgłaszać.
            ad 3 – przejście podziemne jest właśnie kompromisem, ukłonem w stronę pieszych, właśnie dzięki niemu mogą bezpieczniej i szybciej przejść na drugą stronę. Sam więcej kilometrów przejeżdżam na rowerze niż autem, często też jestem pieszym. Jednak zupełnie nie mam powodów do narzekania, bo w ostatnich latach wiele zmieniło się na dobre. Parkowanie w miastach też jednak się trochę ucywilizowało, a zauważ, że samochodów przybywa z każdym rokiem. Prawie każdy pieszy jest też kierowcą i każdy wie, jak trudno znaleźć miejsce do zaparkowania. Zobacz sobie jak parkuje się choćby w Lizbonie – auta parkowane prawie na styk, a pomiędzy nimi nieraz w poprzek wciśnięty stoi jeszcze skuter:) Tam wykorzystuje się każdy centymetr. Po prostu nie da się inaczej.

  • zupelnie nie zauwazylam znikajacych kawiarenek :D znak naszych czasow, po prostu sa zupelnie niepotrzebne!